Home / اسلایدر / مفاهیم پایه صدا و تصویر – بخش دوم
مفاهیم پایه صدا و تصویر – بخش دوم

مفاهیم پایه صدا و تصویر – بخش دوم

در این سری مقالات می خواهیم مخاطبان سایت را با مفاهیم پایه صدا و تصویر آشنا کنیم. این مقالات بصورت فهرست وار ارائه شده و اکثر مفاهیم صدا و تصویر را چه در حوزه آنالوگ و چه در حوزه دیجیتال در بر می گیرد.

لازم می دانم در ابتدای امر از جناب مهندس اسماعیلی که زحمت گردآوری این جزوه را کشیده و آنرا در اختیار من قرار داده اند تشکر نمایم.

موضوعات مطرح شده در این بخش عبارتند از: عاملهاي مشخص كننده رنگ، حساسيت چشم و تركيب رنگها

6- عاملهای مشخص كننده رنگ:

هر رنگ با سه ويژگي شناخته ميشود:

6-1 روشنايي یا Brightness

6-2 هيو یا Hue

6-3 درجه اشباع یا Saturation

LiCol (3)

6-1 روشنايي يا لومينانس

روشنايي يا Brightness مشخص كننده شدت تشعشع يك منبع نوراني يا انعکاس يک منبع نوراني مي باشد. ميزان روشنايي از رابطه زير بدست مي آيد:

Cos θ * سطح/ شدت نور= لومينانس يا روشنايي

 6-2 طول موج حاكم در رنگ یا Hue

عبارتست از طول موج نور تكرنگي كه نزديكترين رنگ را به رنگ مورد نظرتوليد نمايد. اگراين رنگ تركيبي از چند نور رنگي باشد تعيين طول موج حاكم در رنگ مشكل تر خواهد شد ولي به هرحال براي هر رنگي يك طول موج حاكم وجود خواهد داشت.

6-3 درجه اشباع

درجه اشباع رنگ نشان دهنده ميزان خلوص رنگ يا عدم حضور رنگ سفيد در آن رنگ ميباشد مثلاً رنگ قرمزاشباع شده دارای درجه اشباع  100% ميباشد و مولفه های آبي و سبز ندارد و اگر 75% سفيد به آن اضافه شود تبديل به رنگ صورتي با درجه خلوص 25% ميگردد. بنابراين رنگهای خالص بيشترين درجه اشباع را دارند و رنگهای روشن درجه اشباع پايين تری دارند.

LiCol (3)

7- حساسيت چشم:

همانطوركه قبلا توضيح داده شد شبكيه چشم انسان داراي دو نوع سلول (استوانه اي و مخروطي) است. سلولهاي مخروطي سه نوع هستند كه هر يك به رنگهاي اوليه (قرمزR، سبز G، آبي B) حساس ميباشند. منحني زير حساسيت سلولهاي مخروطي چشم را برحسب طول موج رنگهاي مختلف نشان ميدهد.

LiCol (1)

LiCol (2)

با توجه به منحني فوق ميتوان گفت چشم به رنگ سبز حساسيت بيشتري دارد.

طول موج سه رنگ اوليه عبارتند از: قرمز 700 نانومتر، سبز 546 نانومتر، آبي 436 نانومتر

LiCol (5)

8- تركيب رنگها:

8-1 تركيب اضافی

اگر به كمک سه پروژكتور سه نور رنگي اوليه سبز، قرمز و آبي را روي يک پرده در اتاق تاريک (شکل زیر سمت چپ) منطبق سازيم غير از سه رنگ اوليه چهار رنگ ديگر روي پرده ظاهر خواهد شد. سه رنگ، كه از تركيب دو به دوی رنگهای اوليه و يک رنگ كه از تركيب سه رنگ اوليه بدست آمده است.

قرمز +  سبز =  زرد

قرمز  +  آبي =  ارغواني

آبي +  سبز = فيروزه اي

قرمز + آبي + سبز = سفيد

قرمز، آبي و سبز را رنگهاي اوليه و رنگهاي زرد، ارغواني و فيروزه اي را رنگهاي مكمل مي نامند. دو رنگ را وقتي مكمل مي گويند كه تركيب آنها رنگ سفيد را توليد كند بعنوان مثال زرد و آبي دو رنگ مكمل مي باشند زيرا:

زرد + آبي =  قرمز + سبز + آبي =  سفيد

LiCol (1)

8-2 تركيب نقصانی

در مقابل يك منبع نورسفيد سه فيلتر زرد، ارغوانی و فيروزه ای را بترتيبی كه در شكل بالاسمت راست ديده مي شود، قرار ميدهيم:

فيلتر زرد از سه رنگ اصلي دو نور قرمز و سبز را عبور ميدهد و در نتيجه از تركيب دو رنگ ذكر شده زرد بدست مي آيد و اين به منزله آنست كه رنگ آبي از اين فيلتر عبور داده نشده است، بعبارت ديگر اين فيلتر رنگ آبي را از سفيد كم مي كند و همچنين فيلتر ارغواني فقط نور ارغواني (آبي + قرمز) و فيلتر فيروزه ای (آبي + سبز) را عبور داده و بترتيب رنگهای ارغوانی و فيروزه ای توليد ميشود و با وجود اين دو فيلتر از عبور رنگهاي سبز و قرمز ممانعت شده است.

مطالب فوق را مي توان بصورت زير خلاصه كرد:

زرد = آبي  –  سفيد = آبي –  سبز + قرمز+ آبي = قرمز+ سبز

ارغواني =  سبز-  سفيد = قرمز + آبي

فيروزه اي =  قرمز-  سفيد  = سبز + آبي

حال اگر دو فيلتر زرد و ارغواني را با هم در نظر بگيريم در ناحيه اي كه اين دو فيلتر روي هم قرار گرفته اند فيلتر زرد رنگ آبي را عبور نمي دهد و فيلتر ارغواني سبز را و در نتيجه مجموعا فقط قرمز عبور مي كند، پس در آن ناحيه فقط قرمز وجود دارد و به همين ترتيب مجموع دو فيلتر زرد و فيروزه اي رنگ سبز را و مجموعه دو فيلتر ارغواني و فيروزه اي رنگ آبي را عبور مي دهند و در ناحيه ای كه هر سه فيلتر روي هم قرار مي گيرند هيچ رنگي نمي تواند عبور كند و در نتيجه آن ناحيه سياه ديده مي شود.

هم اكنون ديديد كه باند نور مرئي در يك ناحيه باريكي از فركانس ها قرار دارد. در طول اين ناحيه فركانس هاي مختلف اثرهاي متفاوتي بر روي چشم مي گذارند و اين اثرهاي مختلف را ما به نام رنگ مي شناسيم.

نوري كه با كمترين فركانس به وسيله چشم ديده ميشود، متمايل به رنگ قرمز است (تشعشعات با فركانس كمتر از رنگ قرمز به ما احساسي مي دهد كه به آن گرما مي گوئيم، اين حدود از امواج الكترومغناطيس را اشعه مادون قرمز مي نامند).  با افزايش فركانس به طرف بالاي رنگ قرمز، نور به رنگ هاي ديگر ظاهر مي شود. بعضي ازاشخاص مي توانند تا 100 نوع مختلف نور را تشخيص بدهند. اما 7 رنگ اصلي كه بنام طيف يا بيناب رنگ معروف هستند، بترتيب افزايش فركانس عبارتند از قرمز، نارنجي، زرد، سبز، آبي، نيلي، بنفش. اين هفت رنگ اجزاء اصلي طيف نور مرئي خوانده مي شوند.

LiCol (6)

تشعشعات با فركانس هاي بيشتر بنام اشعه ماوراء بنفش ناميده مي شوند كه اگر چه به وسيله چشم قابل تشخيص نيستند، ولي به چشم آسيب مي رسانند. به همين علت مثلا در موقع جوشكاري نبايد به شعله آن مستقيما نگاه كرد و معمولا از عينک مخصوصي جهت حفاظت چشم در مقابل اشعه ماوراء بنفش استفاده مي شود. با افزايش فركانس به ناحيه ائي ازامواج الكترومغناطيس مي رسيم كه اشعه X و گاما نام دارند و بالاترين فركانس هاي طيف امواج الكترومغناطيس به صورت امواج كيهاني است.

براي جمع بندي مطالبي كه گفته شد مي توان در يک جمله گفت: امواج راديوئي، رادار، حرارت و نور مرئي با رنگ هاي متفاوت و اشعه X  و … همه از جنس امواج الكترومغناطيسي هستند كه تفاوت آنها در فركانسهاي مختلفي است كه دارند.

Leave a Reply

Your email address will not be published.